grondgebied van engelen. In het midden van de 19e eeuw werden er resten gevonden van een Germaanse nederzetting op " De Woerd ". De Woerd was namelijk een hoger gelegen gedeelte dat bij hoog water droog bleef en dus een ideaal toevluchtsoord was voor mens en dier.

Over de stichting van Engelen is niets bekend. Engelen of Angel zou kunnen betekenen: grens of hoek. Engelen was burgerlijk en kerkelijk met Vlijmen verbonden en lag aan de grens of in een hoek van deze uitgestrekte gemeente.

"Eng" betekent ook nauw of smal en zou kunnen wijzen naar een "smalle strook" van bewoning langs de Dieze. Over het bestaan is dus weinig met zekerheid te zeggen. Het Land van Heusden (waaronder Engelen ressorteerde) behoorde tot het begin van de 14e eeuw tot Brabant, maar in 1356 ging het Land van Heusden naar Holland en de grens tussen Holland en Brabant werden de Dieze en de Bossche sloot.

Engelen werd dus een grensdorp en is daardoor vele malen verwoest. In 1372 trokken de bosschenaren over de Bossche sloot naar Engelen brandden alles plat.

De 15e eeuw was een grote bloeitijd voor Engelen. Er hebben zelf steenbakkerijen langs de Dieze gestaan. Hoe groot is dan Engelen ? In 1477 telden Engelen 113 haardsteden (huizen met een eigen haard), in 1496 nog 100 en in 1515 nog maar 46. De redenen voor de achteruitgang waren de Geldersen Engelen in 1505 en 1512 hadden platgebrand en natuurlijk door de loop van het water.

Tijdens de Tachtigjarige

Oorlog (1568 - 1648) werd geprobeerd om `s-Hertogenbosch te veroveren. Dit mislukte verschillende keren (tot 1629). Engelen werd in 1579 en 1587 veroverd.

Bij deze laatste verovering werd de kruiskerk, die 46 meter lang en 24 meter breed was, vernield. Alleen het koor bleef bespaard. In 1609 kwamen de hervormden in het bezit van het kerkgebouw en was er tot 1797 geen zielzorg voor de katholieken in Engelen, men was aangewezen op Bokhoven, Empel of Orthen. In 1797 begint pastoor Hoogers in een huiskapel aan de Diezekant. In 1830 krijgt de R.K. gemeenschap een nieuwe kerk dat door de slechte staat in 1933 wordt afgebroken en vervangen door het huidige kerkgebouw.

Het uit 1828 stammende gebouw, dat nu uit appartementen betstaat maar wat tot 1954 pensionaat is geweest staat nog even statig langs de Dieze. Engelen had jaarlijks (tot 1926) te kampen met wateroverlast. Mensen die op "De Woerd" woonden gingen met een bootje naar de kerk in Engelen. Dat Engelen aan het water lag had ook voordelen. De toger trok schepen van de Maas naar `s-Hertogenbosch en terug en verdienden er de kost mee (waarvan vaak de helft naar de kastelein ging).

In 1806 waren er maar liefst 17 togers in dit kleine dorpje. In de 19e eeuw werd Engelen geteisterd door 3 grote branden. In 1858 brandden er 6 huizen af aan de Diezekant en in 1861 nog eens 10 huizen aan de Dorpstraat/ Diezekant. De mensen waren zo aangeslagen door 2 grote branden in 3 jaar dat ze allen bij de gemeente aanklopten en eisten dat deze betere blusmiddelen aanschaften. Het heeft geholpen want uit een acte blijkt dat de gemeente hiermee direct akkoord ging. Helaas kon hiermee niet worden voorkomen dat op 29 juni 1884 opnieuw 11 huizen in de as werden gelegd 18 gezinnen zaten zonder woning!

Door deze branden en bij bevrijding van Engelen in oktober 1944 zijn er helaas veel karakteristieke panden verdwenen. Gelukkig staan er in de oude kern van Engelen nog een aantal die het nostalgisch beeld van vroeger weerspiegelen.

U kunt ook inlichtingen krijgen bij de volgende personen:

Ton Verlaat 073 - 6311355

Ans Vermeijden 073 - 6311423

Anneke Heimeriks 073 - 6311381

home home

Satelliet foto van Engelen met industrie terrein de Haverlij en natuurgebied Het Engelermeer

Vijver de Vlacie midden in het oude gedeelte van het dorp engelen